بازنشر گفت وگوهای نوام چامسکی
به گزارش کیت هنری، بیست وپنجمین سالگرد حملات یازده سپتامبر، مجالی برای بازگشت به پرسشی است که هنوز پاسخ خویش را نیافته است: چطور آمریکا با تاکید بر قدرت نظامی، روایت سازی رسانه ای و ادعای دفاع از آزادی و امنیت، توسل به زور و مداخله در سرنوشت ملت ها را توجیه می کند؟
به گزارش کیت هنری به نقل از خبر آنلاین، نوام چامسکی، نظریه پرداز و منتقد برجسته آمریکایی، در همان روزهای بعد از واقعه، طی مجموعه ای از گفت وگوها کوشید ابعاد مختلف این پرسش را بررسی کند و توجه افکار عمومی را به نتایج ترسناک قدرت مهارنشده آمریکا جلب نماید. این گفت وگوها در نوامبر ۲۰۰۱، کمتر از دو ماه بعد از حملات، در قالب کتاب «یازده سپتامبر» منتشر شدند.
حالا ترجمه فارسی ویرایش کامل تر این اثر، به قلم محمدرضا نوروزپور و از طرف انتشارات خبر امروز، با زیرعنوانی انتشار یافته است که گذشته را به امروز پیوند می دهد: «از ۱۱ سپتامبر تا جنگ رمضان؛ بازخوانی منطق سلطه و جنگ افروزی آمریکا در اندیشه نوام چامسکی.»
ترجمه بخش اصلی کتاب سابقه ای نزدیک به ربع قرن دارد. انتشار فارسی گفت وگوهای چامسکی از ۲۰ شهریور ۱۳۸۱، هم زمان با اولین سالگرد حملات یازده سپتامبر، در صفحه «اندیشه» روزنامه جام جم شروع شد. این مجموعه با عنوان «پرده یازدهم» در ۳۰ شماره پی در پی ادامه یافت و آخرین قسمت آن هشتم آبان همان سال به چاپ رسید، اما در آن مقطع بصورت کتاب منتشر نشد.
محرک اصلی بازنشر این گفت وگوها، جنگ رمضان و لزوم بازخوانی نسبت میان قدرت نظامی، روایت سازی رسانه ای و توجیه مداخله و توسل به زور بود. با این وجود، انتشار باردیگر این اثر، بازیابی قسمتی از سابقه مطبوعاتی و فضای فکری اولین سالیان بعد از یازده سپتامبر هم به شمار می رود؛ دوره ای که آمریکا به افغانستان حمله کرده بود و دولت جورج دبلیو بوش، ذیل شعار «جنگ با تروریسم»، زمینه گسترش عملیات نظامی واشنگتن در دیگر نقاط جهان را فراهم می کرد.
کتاب مجموعه ای از گفت وگوهای چامسکی درباره ی حملات یازده سپتامبر و واکنش ایالات متحده به آنست. فصل های آن با عنوان هایی چون «اقدامی بی سابقه از زمان جنگ ۱۸۱۲»، «آیا می توان در جنگ با تروریسم پیروز شد؟»، «کارزار ایدئولوژیک»، «جنایت های دولت»، «انتخاب شیوه عمل»، «تمدن های شرق و غرب» و «خویشتنداری چشمگیر» تنظیم شده اند. نوشته «تأملاتی درباره ی یازدهم سپتامبر»، دو پیوست درباره ی گزارشات وزارت امور خارجه آمریکا و منابع پیشنهادی برای مطالعه و بخشی درباره ی نویسنده هم در کتاب آمده است.
نسخه حاضر به گفت وگوهای انتشار یافته در سال ۲۰۰۱ محدود نمی گردد. نوشته «تأملاتی درباره ی یازدهم سپتامبر» که در سال ۲۰۰۲ منتشر شد و مقاله «آیا راه دیگری وجود داشت؟» که چامسکی آنرا در سال ۲۰۱۱، بعد از کشته شدن اسامه بن لادن در عملیات نیروهای ویژه آمریکا در ابوت آباد پاکستان نوشت، در این مجموعه گنجانده شده اند.
یکی از محورهای اصلی کتاب، لزوم سنجش رفتار همه دولت ها، همچون آمریکا، با معیارهای اخلاقی و حقوقی یکسان است. چامسکی می پرسد آیا ایالات متحده حاضر است همان قواعدی را رعایت کند که کشورهای دیگر را به رعایت آنها فرامی خواند، از احکام دیوان بین المللی دادگستری تبعیت کند، در مقابل قطعنامه ها و موازین سازمان ملل پاسخ گو باشد و دست از به کارگیری معیارهای دوگانه بردارد؟
او همینطور توجه خواننده را به قربانیانی جلب می کند که در روایت رسمی جنگ ها کمتر دیده می شوند یا آگاهانه و با استفاده از روشهای فنی رسانه ای، بیرون از قاب نگه داشته می شوند. در این دستگاه روایی، خشونت آمریکا ضد دیگران تطهیر می شود و در پوشش دفاع، آزادی و امنیت، صورتی مشروع و گاه مقدس می یابد؛ در مقابل، خشونت ضد آمریکا بی درنگ تقبیح و اهریمنی می شود و عنوان «تروریسم» می گیرد.
چامسکی در مقابل این معیار دوگانه، بر داوری یکسان درباره ی رفتار همه قدرت ها تاکید می کند. مداخله نظامی، کشتار غیرنظامیان و نقض حقوق بین الملل، حتی اگر با واژگانی چون آزادی، امنیت، دفاع پیش دستانه یا مقابله با تروریسم توجیه شوند، باید با همان معیارهای اخلاقی و حقوقی سنجیده شوند. او برای توضیح این رویکرد، به تجربه های تاریخی گوناگونی همچون فیلیپین، ویتنام، نیکاراگوئه، شیلی، عراق، افغانستان و سودان می پردازد. در نگاه او، یکی از کارکردهای روایت رسمی آنست که رنج برخی قربانیان را به مساله ای جهانی تبدیل کند و رنج گروهی دیگر را از حافظه عمومی کنار بزند.
ویژگی متمایز این ویرایش، مقدمه ای است که مترجم برای توضیح نسبت میان تحلیل های چامسکی و جنگ رمضان نوشته است. محمدرضا نوروزپور مدعی نیست که چامسکی درباره ی جنگ کنونی با ایران سخن گفته یا وقوع آنرا پیشبینی کرده است؛ او نشان میدهد سازوکارهایی که چامسکی بعد از یازده سپتامبر در سیاست خارجی آمریکا شناسایی و نقد کرده بود، در تشکیل و توجیه این جنگ هم قابل مشاهده اند.
ساختن دشمنی مطلق، تقسیم جهان به دو جبهه خیر و شر، یک جانبه گرایی، بی اعتنایی به حقوق بین الملل، نادیده گرفتن حق ملت ها در تعیین سرنوشت خویش، مداخله در امور داخلی کشورهای مستقل، مشروعیت بخشی به جنگ با زبان اخلاق و آزادی، انسان زدایی از ملت هدف، حذف قربانیان از روایت رسمی و به حاشیه راندن راهکارهای حقوقی و دیپلماتیک، همچون مؤلفه هایی هستند که در این مقدمه بررسی شده اند.
از این منظر، مقدمه مترجم، تداوم یک منطق سیاسی و رسانه ای را از فضای بعد از یازده سپتامبر تا جنگ رمضان دنبال می کند؛ گویی با گذشت بیست وپنج سال، درِ سیاست خارجی آمریکا همچنان بر همان پاشنه روزهای بعد از یازده سپتامبر می چرخد. مقدمه، تحولات رخداده در خلال یازده سپتامبر تا جنگ رمضان را به مثابه تاریخ فرصت هایی روایت می کند که ایران برای حل اختلافات از مسیر دیپلماسی فراهم آورد، اما هر بار از طرف آمریکا مسدود و نابود شد.
ایران بعد از سقوط طالبان، در تشکیل نظم سیاسی جدید افغانستان همکاری کرد، اما چند هفته بعد جورج بوش نام آنرا در لیست «محور شرارت» قرار داد. سال ها بعد، تهران در چهارچوب برجام محدودیت ها و نظارت های گسترده ای را بر برنامه هسته ای خود پذیرفت، اما دولت ترامپ، با وجود تأیید پایبندی ایران، بصورت یک جانبه از توافق خارج شد و «فشار حداکثری» را جایگزین دیپلماسی کرد. دولت بایدن هم فرصت احیای توافق را از دست داد و با برگشت ترامپ، پیام های دولت جدید ایران برای مذاکره بار دیگر با افزایش فشار، تهدید و عاقبت اقدام نظامی پاسخ گرفت.
در این روایت، جنگ نتیجه فقدان راه دیپلماتیک نیست؛ پیامد مسیری است که در آن واشنگتن با تغییر خواسته ها، افزودن مطالبات تازه، بی اعتنایی به تعهدات پیشین و ترجیح فشار بر گفتگو، راه های دیپلماتیک را یکی بعد از دیگری بست. این توالی تاریخی، در خوانش مترجم، مصداق همان منطقی است که چامسکی سال ها پیش درباره ی آن اخطار می داد: ترجیح استفاده از زور و قدرت و تحمیل یک جانبه خواسته هایش بر پایبندی به قانون و ادامه گفت و گو و مذاکره و توافق.
از نگاه چامسکی، جنگ ها و تجاوزهای نظامی آمریکا قبل از آغاز در میدان، در زبان، نام گذاری و قاب بندی رسانه ای زمینه پیدا می کنند. تبدیل انسان های کشته شده به «خسارات جانبی»، بمباران به «عملیات دقیق»، حمله پیش دستانه به «دفاع» و اشغال به «آزادسازی»، مسئولیت مهاجم را کم رنگ و جنگ را ناگزیر جلوه می دهد.
نمایش مکرر موشک ها، نقشه های هدف گیری و اتاق های فرماندهی هم می تواند جنگ را به رویدادی فنی، تمیز و هیجان انگیز تبدیل کند؛ درحالی که قربانیان، خانواده های داغ دیده، آوارگان و زندگی های ویران شده بیرون قاب باقی می مانند. در مقابل این وضعیت، مقدمه کتاب بر مسئولیت روزنامه نگار در بازگرداندن انسان به مرکز روایت، راستی آزمایی ادعاهای نظامی و آشکارکردن عامل و مسئولیت خشونت تاکید دارد.
طراحی جلد کتاب هم این فاصله و پیوند تاریخی را بازتاب می دهد: برج های دوقلو و نیمی از چهره چامسکی در فضایی رنگی و شعله ور دیده می شوند و برج میلاد و نیمه دیگر چهره وی در فضایی خاکستری و آکنده از دود قرار گرفته اند. این تقابل تصویری، معیار دوگانه ای را یادآوری می کند که چامسکی در سرتاسر کتاب به نقد آن می پردازد: خشونت ضد آمریکا برجسته می شود، در حافظه جهانی جای می گیرد و به دستاویزی برای توجیه جنگ ها و مداخلات بعدی تبدیل می شود؛ اما قربانیان تجاوزها، مداخلات نظامی غیرقانونی و اعمال قدرت آمریکا، در حاشیه داستانهای رسمی، کم رنگ، مبهم و گاه حتی محل تردید نشان داده می شوند.
«یازده سپتامبر؛ آیا راه دیگری وجود داشت؟» برای دوست داران اندیشه سیاسی، سیاست خارجی آمریکا، مطالعات رسانه، روزنامه نگاری، حقوق بین الملل و تاریخ جنگ های بعد از یازده سپتامبر انتشار یافته است. کتاب مخاطب ایرانی را به بازاندیشی درباره ی نسبت میان دفاع از کشور، نقد جنگ افروزی، حفظ حافظه تاریخی و لزوم باز نگه داشتن راه عقلانیت و دیپلماسی فرامی خواند.
برای تهیه کتاب با شماره های زیر تماس بگیرید:
۰۲۱۸۸۳۰۶۲۱۲
۰۲۱۸۸۳۰۶۲۱۳
۰۲۱۸۸۳۰۶۲۱۰
منبع: artkit.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کیت هنری در مورد این مطلب