ایران در نهایت تنهاست
کیت هنری: شما ممکنست به جنگ علاقه ای نداشته باشید، اما جنگ به شما علاقمند است! (مایکل والزر، جنگ های عادلانه و ناعادلانه)
به گزارش کیت هنری به نقل از خبر آنلاین، این جمله در آغاز کتابی آمده که هنوز منتشر نشده، اما قبل از انتشار سروصدای زیادی به پا کرده است: «بر لبه تنهایی؛ روایت کلان راهبرد امنیت ملی ایران»؛ کتابی درباره ی استراتژی کلان ایران، نوشته دکتر ولی نصر، استاد شناخته شده دانشگاه و مشاور پیشین باراک اوباما.
گمان نمی کنم کسی در عالم سیاست ایران باشد و ولی نصر را نشناسد؛ چهره ای که سال هاست در رسانه های بین المللی، همچون در گفت وگوهای کریستین امانپور و فرید زکریا در CNN، درباره ی ایران، خاورمیانه و سیاست خارجی آمریکا صحبت کرده است. حالا نشر روزنه این کتاب را با ترجمه وحید عابدینی و فاطمه سادات موسوی کریمی منتشر نموده است؛ کتابی که می خواهد نه فقط درباره ی سیاست خارجی جمهوری اسلامی، بلکه درباره ی یک پرسش بزرگ تر حرف بزند: ایران برای حفظ امنیت، استقلال و جایگاه خود در جهان، چه راهی پیش رو دارد؟
در نگاه دکتر نصر، جنگ ایران و عراق نقشی تعیین کننده در ایجاد جهان بینی کنونی سیاستمداران ایرانی و، به تبع آن، در ایجاد جمهوری اسلامی امروز داشته است؛ نقشی که حتی به باور او از انقلاب اسلامی هم فراتر می رود. جنگ به ایرانیان نشان داد که در لحظات سرنوشت ساز، ایران در نهایت تنهاست و نمی تواند در فراز و فرودهای عالم سیاست، امنیت و منافع ملی خودرا بر حمایت دیگران بنا کند.
از این منظر، تجربه جنگ صرفا یک خاطره تاریخی یا یک فصل مهم از گذشته ایران نیست؛ بلکه به بخشی از حافظه راهبردی کشور تبدیل گشته است. تجربه ای که به سیاستمداران ایرانی آموخت قدرت های خارجی ممکنست در مقاطعی در کنار ایران قرار بگیرند، اما در بزنگاه های حساس، هر کشوری قبل از هر چیز منافع خودش را دنبال می کند.
شاید به این علت است که دکتر نصر اعتقاد دارد برای فهم رفتار امروز ایران، نمی توان از کنار تجربه جنگ بسادگی گذشت. ایرانِ امروز، تا حد زیادی محصول ایرانی است که جنگ را تجربه کرده و از آن آموخته است که در نهایت باید روی پای خود بایستد. هر چند این کتاب قبل از شروع دو جنگ اخیر نوشته شده است، اما نویسنده در پیشگفتاری که برای ترجمه فارسی منتشر نموده است تأکید می کند که دو جنگ اخیر هم بار دیگر همین واقعیت را به ایران یادآوری کرده اند.
از همین جاست که مفهوم «تنهایی استراتژیک» در روایت نصر اهمیت پیدا می کند؛ مفهومی که شاید بتواند یکی از کلیدهای فهم سیاست خارجی و رویکرد امنیتی ایران در چند دهه اخیر باشد.
اما چرا این کتاب تا این اندازه پرسر و صدا شده است؟
گمان من حداقل دو دلیل دارد.
اول این که این روایت از زاویه دید یک دانشگاهی عرضه می شود؛ کسی که هر طور حساب نماییم، حتی با درنظر گرفتن پیشینه خانوادگی و نسبتش با دکتر نصر، در فضای سیاسی و دانشگاهی آمریکا هم به عنوان یک چهره ایرانی-آمریکایی شناخته می شود. ولی نصر سال هاست از نزدیک سیاست خارجی آمریکا و تحولات خاورمیانه را دنبال کرده لذا نگاه او به ایران صرفا نگاه یک ناظر بیرونی نیست.
دلیل دوم شاید مهم تر باشد. در زمانه ای که «زیگ گفتن» برای جمع کردن لایک و جلب توجه در شبکه های اجتماعی، حتی در بین دانشگاهیان، به امری معمول تبدیل گشته است، نویسنده در جهتی متفاوت حرکت می کند. او بجای آن که صرفا داستانهای رایج را تکرار کند، «زاگ» می گوید و هشدار می دهد که انزوای راهبردی ایران را نمی توان صرفا یک انتخاب یا حتی یک سیاست خاص جمهوری اسلامی دانست؛ بلکه این انزوا، ریشه هایی عمیق تر در تاریخ معاصر ایران، تجربه مداخلات خارجی و تلاش کشور برای حفظ استقلال و حاکمیت ملی دارد. (زیگ و زاگ اشاره ایست به مطلبی در کتاب گاو بنفش از ست گودین که به اهمیت شکافتن پارادایم های شناخته شده و نوآور بودن تأکید دارد)
برای فهم این نگاه کافی است به معرفی خود کتاب دقت کنیم.
در آبان ۱۳۵۷، زمانی که کریم سنجابی، رهبر جبهه ملی، متن معروف به «بیانیه سه ماده ای» را به آیت الله خمینی پیشنهاد نمود، تصور می کرد آینده ایران بر پایه دو اصل «دموکراسی» و «اسلام» بنا خواهد شد. اما آیت الله خمینی با دست خط خود اصل سومی را به آن سند اضافه کرد: «استقلال».
همین لحظه تاریخی، به تعبیر کتاب، خط مشی اصلی انقلاب و جمهوری اسلامی را برای همیشه تحت تاثیر قرار داد: ایرانی که بالاتر از هر چیز بر تصمیم گیری مستقل و حفظ حاکمیت ملی تاکید می کرد.
«بر لبه تنهایی» روایت تلاش ایران در دهه های گذشته برای حفظ همین استقلال و حاکمیت ملی است؛ روایتی که نشان میدهد چطور تجربه تاریخی ایران، از مداخلات قدرت های خارجی گرفته تا جنگ، تحریم و رقابتهای منطقه ای، به ایجاد نوع خاصی از نگاه امنیتی و سیاست خارجی در ایران انجامیده است.
شاید اهمیت کتاب دقیقاً در همین جا باشد: نصر تلاش می کند قبل از آن که درباره ی درست یا غلط بودن سیاستهای ایران قضاوت نماییم، بفهمیم چرا ایران به این نقطه رسیده است و چرا مساله امنیت، استقلال و رابطه با جهان بیرون، در سیاست ایران چنین جایگاه تعیین کننده ای پیدا کرده است.
این کتاب قرار نیست صرفا یک روایت دیگر از سیاست خارجی جمهوری اسلامی باشد؛ بلکه تلاشی است برای فهم یک معمای بزرگ تر: چطور کشوری که به شدت خواهان استقلال است، می تواند در جهانی که انزوا هزینه های سنگینی دارد، امنیت و منافع ملی خودرا حفظ کند؟
مخاطبان پایگاه خبری و کانال تلگرام خبرآنلاین می توانند این کتاب را با استفاده از کد تخفیف khabar405 این کتاب را با تخفیف 25% از صفحه کتاب در سایت نشر روزنه ( اینجا ) خریداری کنند.
منبع: artkit.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کیت هنری در مورد این مطلب