عربستان با معاویه تاریخ اسلام را تحریف می کند؟
کیت هنری: زندگی خلیفه اموی در قالب سریالی با عنوان معاویه که در عراق به سبب احتمال برانگیختن تنش های مذهبی ممنوع و در مصر به سبب نمایش شخصیت های مقدس با اعتراض رو به رو شد، روی آنتن رفت.
به گزارش کیت هنری به نقل از مهر، سریال تلویزیونی «معاویه» با محوریت زندگی معاویه، که از آن به عنوان پرهزینه ترین سریال تولید شده در جهان عرب یاد می شود، در عراق، مصر و فراتر از آن سروصدا به پا کرده است.
دو قسمت اول سریال «معاویه» که در قالب یک سریال ۳۰ قسمتی درباره ی بنیانگذار و نخستین خلیفه سلسله امویان، تولید شده با شروع ماه مبارک رمضان پخش شده است. این سریال که توسط MBC عربستان سعودی تهیه شده با هزینه ۱۰۰ میلیون دلاری در تونس فیلمبرداری شده است.
نویسنده این سریال خالد صلاح روزنامه نگار مصری است و طارق العریان فیلمساز فلسطینی-آمریکایی آنرا کارگردانی کرده است.
به تازگی پخش «معاویه» در عراق به سبب احتمال بروز تنش های مذهبی ممنوع گردید و شخصیت های مذهبی مصر در «الازهر» نیز به سبب به تصویر کشیدن شخصیت های مذهبی آنرا نکوهش و ممنوع کردند.
میدل ایست آی، در نگاهی به قهرمان داستان از معاویه به عنوان شخصیتی در صدر اسلام یاد می کند که در بین شیعیان بحث برانگیز است. معاویه پنج سال قبل از بعثت پیامبر (ص) به دنیا آمد و فرزند ابوسفیان و هند بنت عتبه، که از مهم ترین مخالفان اولیه اسلام بودند در ابتدا به مخالفت با پیامبر اسلام برخاست؛ اما بعد از فتح مکه توسط مسلمانان، معاویه و پدر و مادرش به اسلام گرویدند.
بنابر دیدگاه اهل سنت معاویه یکی از کاتبان حضرت محمد (ص) شد و بعد از رحلت پیامبر (ص) وی از طرف ابوبکر خلیفه اول، به عنوان جانشین فرمانده در فتح شام منصوب گردید و در خلافت عمر بن خطاب ارتقاء یافت و در خلافت عثمان خلیفه سوم والی شام شد.
سرانجام بعد از کشته شدن عثمان، از بیعت با امام علی (ع) سر باز زد و به اسم خون خواهی عثمان به نزاع با امام برخاست. مردم شام به خون خواهی عثمان و جنگ با امام علی (ع) با او بیعت کردند.
این امر جرقه جنگ جمل نخستین جنگ داخلی در اسلام و بعد از آن جنگ صفین را زد که به فتنه اول معروف شد و طی آن نیروهای معاویه و حضرت علی (ع) در نبرد صفین در سال ۳۶ قمری به نبرد پرداختند.
پس از شهادت حضرت علی (ع) در سال ۴۰ قمری، معاویه کنترل مصر را نیز به دست گرفت و خودرا خلیفه اعلام و دمشق را پایتخت خود کرد. بعد از شهادت امام علی (ع) مسلمانان با امام حسن (ع) بیعت کردند. در جنگی که میان سپاه امام حسن (ع) و لشکر معاویه درگرفت، بدنبال خیانت سرداران امام، صلحی میان امام و معاویه منعقد گردید که برمبنای آن معاویه به خلافت رسید. خیلی از منابع اولیه معاویه را عامل مسموم کردن امام می دانند.
تحت حکومت معاویه، قلمروهای اسلام در شمال آفریقا، آناتولی، آسیای مرکزی و ایران امروزی گسترش یافت. وی پسرش یزید را برخلاف معاهده صلح با امام حسن (ع) به عنوان جانشین خود معرفی نمود، در صورتیکه تا آن زمان حکومت موروثی نبود و در نهایت به سلطنت رسیدن پسرش یزید موجب بروز واقعه عاشورا شد که در آن امام حسین (ع) و یارانش به شهادت رسیدند.
شیعیان از معاویه به عنوان کسی که حتی برخلاف روش خلفای ثلاث خلافت را تبدیل به سلطنت موروثی کرد، یاد می کنند و او را فردی می دانند که با حضرت علی (ع) جنگید و امام حسن (ع) را مسموم کرد.
در عراق ممنوع شد
در نتیجه باور شیعیان درباره ی معاویه، سریال جدید به سرعت در عراق ممنوع گردید و کمیسیون رسانه و ارتباطات عراق روز شنبه اظهار کرد: پخش محتوای بحث برانگیز تاریخی ممکنست موجب ایجاد بحث های فرقه ای شود که می تواند هماهنگی اجتماعی را تهدید و آرامش جامعه را خصوصاً در ماه رمضان مختل کند. بدنبال آن این کمیسیون به ام بی سی عراق فرمان داد که این برنامه را پخش نکند.
همچنین گفته شده با نمایش این سریال احتمال یک مناقشه دیپلماتیک بین عراق و عربستان سعودی می رود. در صورتیکه ۲ سال پیش قرار بود این سریال پخش شود، آن زمان مقتدی صدر روحانی بانفوذ شیعه و شخصیت سیاسی عراقی از شبکه ام بی سی خواسته بود تا این برنامه را بطور کامل لغو کند.
وی از معاویه به عنوان مسئول فرقه گرایی و پیشگام در آزار یاران پیامبر و نخستین کسی که در زمان خود از امام نافرمانی کرد و وحدت اسلامی را زیر پا گذاشت و نخستین کسی که کمر به قتل صحابه پیامبر (ص) بست، یاد کرد.
وی درست دو سال پیش و در فوریه ۲۰۲۳ اظهار داشته بود: پخش چنین سریالی برخلاف سیاستهای جدید و معتدلی است که عربستان سعودی اتخاذ نموده و یادآوری می نماییم لازم نیست احساسات برادران مسلمان خودرا در سرتاسر جهان جریحه دار کنید. همان زمان شبکه تلویزیونی عراق الشعائر تهدید کرد که در جواب سریال «معاویه»، سریالی درباره ی ابولؤلؤ فیروز جنگجوی ایرانی که عمر بن خطاب را به قتل رساند و مورد احترام شیعیان واقع شد، تولید خواهدنمود.
صدر هر دو برنامه را رد کرد و اظهار داشت: هر دو سریال باطل و فتنه انگیز است، برای اینکه معاویه نماینده اهل سنت نیست و ابولؤلؤ هم نماینده شیعه نیست. وی همین طور در توییتر کسانی را که «سریال های تاریخی دروغین پخش می کنند»، «استادان فرقه گرایی» خوانده بود. بااینکه ام بی سی پاسخی نداد، اما همین مورد ممکنست دلیل تاخیر دو ساله پخش سریال باشد.
ممنوعیت تصویر چهره های صدر اسلام
جدای از احتمال دامن زدن به تنش های فرقه ای، این نمایش به سبب به تصویر کشیدن شخصیت های مهم صدر اسلام و زندگی حضرت محمد (ص) مورد انتقاد قرار گرفته است.
ردا عبدالوجید رییس دانشکده رسانه در دانشگاه الازهر مصر، به رسانه های محلی اظهار داشت: الازهر تصویر کردن اصحاب پیامبر را رد می کند.
این در صورتی است که در سریال «معاویه» حضرت علی بن ابی طالب و امام حسن (ع) به تصویر کشیده شده اند. همین مورد سبب شد تا وکیل هیثم مغربی برای ممانعت از پخش این سریال در مصر به سبب تصویر حضرت علی مقابل السلام، دعوای حقوقی به راه اندازد.
نفوذ رسانه های سعودی
این سریال توسط خالد صلاح روزنامه نگار مصری نوشته شده و طارق العریان فیلمساز فلسطینی-آمریکایی آنرا کارگردانی کرده است. بعد از کناره گیری بازیگر فلسطینی علی سلیمان از این نقش، لجین اسماعیل بازیگر سوری، نقش معاویه را بازی کرد. اسماء جلال، عایشه بن احمد، جمیله چیهی و ایاد نصار بازیگر نقش حضرت علی بن ابی طالب (ع) دیگر بازیگران این فیلم هستند.
خالد صلاح نویسنده داستان سریال در جواب انتقاداتی که درباره ی نمایش «معاویه» عنوان شد، اظهار داشت که هدفش ارائه روایت خاصی نبوده و تاریخ را سیاه و سفید ننوشته و به معاویه تنها به عنوان یک فرمانروا نگاه نکرده، بلکه فردی را تصویر کرده است که اشتباه هم داشته و مانند همه آنهایی که قبل از او آمدند، به سرنوشت خود گرفتار شده است.
این سریال سال ۲۰۲۳ در تونس در استودیوی فیلم «کارتاژ» در همامت فیلمبرداری شد و صحنه های دیگری نیز از مهدیه، صومعه و انفیدا به فیلمبرداری اضافه گردید. گزارش ها حاکی از آنست که بااینکه برآوردهای اولیه بودجه نزدیک به ۷۵ میلیون دلار بود، اما هزینه تولید از ۱۰۰ میلیون دلار فراتر رفته است.
این برنامه توسط مرکز پخش خاورمیانه (MBC) که بزرگترین شبکه تلویزیونی عربستان است، تولید شده است. ام بی سی که سال ۱۹۹۱ در لندن توسط ولید آل ابراهیم تاجر سعودی تأسیس شد، بر فضای رسانه ای عربستان تسلط دارد و روزانه حدود ۱۴۰ میلیون تماشاگر دارد. وی یکی از چهره های سرشناس بود که در کمپین دستگیری شاهزادگان سعودی در ریتز کارلتون در ریاض در سال ۲۰۱۷ بازداشت، اما بعد از دستیابی به توافقی نامشخص با مقامات سعودی آزاد شد.
با وجود ممنوع کردن عراق و اداره کل علمای ارشد دانشگاه الازهر مصر که با صدور فتوایی تماشای این سریال را ممنوع کرده اند، «معاویه» از شروع ماه مبارک رمضان پخش خودرا آغاز نموده است.
تصمیم به پخش معاویه موجی از بحث ها را در فضای مجازی به راه انداخته است، خصوصاً به سبب نمایش چند شخصیت تاریخی کلیدی، همچون ۳ نفر از ۱۰ صحابی که در سنت اسلامی به بهشت وعده داده شده اند و ۲ نفر از خانواده و همسران و دختران پیامبر. الازهر پیوسته با نمایش این شخصیت ها در سینما و تلویزیون مخالفت کرده است.
روز سه شنبه هفته پیش، گروه ام بی سی عربستان، تیزر تبلیغاتی با عنوان «حماسه تاریخی «معاویه»: داستان امپراتوری که تاریخ فراموش نشدنی از شرق تا غرب را نوشت»، منتشر نمود که در پلت فرم استریم شهید نیز به اشتراک گذاشته شد.
سوءاستفاده نمایشی از ماه مبارک رمضان
ماه مبارک رمضان زمانی است که بیشتر سریال های تلویزیونی عربی برای اولین بار پخش می شوند و پرمحتواترین زمان برای شبکه های سراسر منطقه است.
این نخستین بار نیست که شبکه ام بی سی عربستان برای تولید یک سریال تلویزیونی درباره ی رویدادهای تاریخ اسلام که به شدت مورد مناقشه مسلمانان شیعه و سنی قرار گرفته، با اعتراض روبه رو می شود. این گروه رسانه ای عربستان در سال ۲۰۰۳ سریال «الحجاج» و سال ۲۰۰۵ سریال «فارس بنی مروان» را درباره ی خلفای اموی حجاج بن یوسف (۷۱۴-۶۹۴) و مروان اول (۶۸۴-۸۵) تولید کرد که با نظر مخالفت مسلمانان شیعه روبه رو شد.
سال ۲۰۱۲ هم سریالی درباره ی زندگی خلیفه عمر بن الخطاب (۶۳۴-۴۴) تولید شد که بطور قابل توجهی اهل سنت مصر در الازهر را برای نشان دادن چهره صحابه حضرت محمد (ص) ناراحت کرد.
از دیگر برنامه های ماه رمضانی که جنجال برانگیخته است می توان به سریال تلویزیونی سوریه «الحسن و الحسین» در سال ۲۰۱۱ اشاره نمود که خشم عراق و ایران را به سبب ادعای «براندازی اعتقادات شیعی» برانگیخت و در اظهارنظری نادر، مرجع عالی مذهبی شیعیان عراق - آیت الله العظمی علی سیستانی - نسبت به پخش این سریال ابراز نارضایتی کرد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کیت هنری در مورد این مطلب