جنگ به ۶۷ بنای تاریخی تهران خسارت زد
کیت هنری: معاون میراث فرهنگی استان تهران از لطمه دیدگی 67 بنای تاریخی در جریان جنگ آگاهی داد و اعلام نمود 2.7 همت اعتبار برای مرمت این آثار اختصاص یافته است.
مرتضی ادیب زاده، معاون میراث فرهنگی استان تهران، ضمن اشاره به لطمه های واردشده به بنا های تاریخی تهران در جریان جنگ اظهار داشت: ۶۷ بنای تاریخی تهران در جنگ گرفتار لطمه شدند که این لطمه ها در سطوح مختلف دسته بندی شده اند. شرایط جنگی ویژه بود و بصورت مستمر تشدید می شد، با این وجود همکاران ما در تمام روز های جنگ در محل کار حضور داشتند و پیگیری امور را انجام می دادند.
وی ادامه داد: عمده لطمه ها مربوط به مجموعه کاخ گلستان و سعدآباد بود. ۱۰ بنای ثبت ملی نیز بالاتر از ۷۰ درصد لطمه دیدند. برای مرمت این آثار، منابع مالی به میزان ۲.۷ همت درنظر گرفته شده است. به جز لطمه های واردشده به کاخ گلستان و سعدآباد، در تعدادی موارد تخریب ها جدی بود و برخی از بنا ها به آواربرداری نیاز داشتند.
معاون میراث فرهنگی استان تهران افزود: سعی کردیم تمام اقدامات با نظر کارشناسی صورت گیرد و دراین خصوص همه کارشناسان درگیر شدند. در کنار این موضوع، سایر فعالیتهای در رابطه با شرح وظایف مجموعه نیز متوقف نشده است.
ادیب زاده در رابطه با انتشار لیست بنا های لطمه دیده نیز اظهار داشت: انتشار این لیست نیازمند هماهنگی با وزارتخانه است؛ چونکه بعضی از این بنا ها در محدوده های نظامی و انتظامی قرار دارند. تابحال بخشی از مرمت ها نیز انجام شده و در برخی از این ۶۷ بنا، حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد اقدامات مرمتی پیش رفته است.
وی ضمن اشاره به تفاوت میزان خسارت در بنا های مختلف بیان کرد: به عنوان نمونه، کاخ مرمر لطمه جزئی دید، اما کارگاه مرمت مجمع تشخیص مصلحت نظام تقریبا بطور کامل لطمه دید. تلاش کردیم در انجام اقدامات عجله نکنیم و همه کارگاه های مرمتی تحت نظارت قرار دارند.
معاون میراث فرهنگی استان تهران ضمن اشاره به وضعیت موزه های استان اظهار داشت: اتفاق خوبی که در این دوره رخ داد، ادامه مستندسازی موزه ها بود. تنها موضوعی که متوقف گردید، بازدید های عمومی بود و سایر فعالیتها بازهم درحال انجام است.
ادیب زاده با اشاره به اینکه هیچ یک از آثار موزه ای در جریان جنگ لطمه ندیدند، اظهار داشت: قبل از شروع جنگ، تمام اموال تاریخی و فرهنگی را به مخازن منتقل کردیم و خوشبختانه هیچ اثر موزه ای لطمه ندید. نمایشگاه چین نیز برگزار شد و آثار بعد از پایان نمایشگاه به مخازن بازگشتند.
وی ادامه داد: با همکاری یونسکو و بعد از بازدید هایی که انجام شد، فورا فرم های حفاظت اضطراری برای شش موزه اصلی تکمیل شد تا وضعیت حفاظتی این مجموعه ها بصورت دقیق مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد.
ادیب زاده در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجام شده در عرصه بافت های تاریخی اشاره نمود و اظهار داشت: از نیمه دوم سال گذشته، در عرصه بافت تاریخی تهران و شهر هایی مانند دماوند و ورامین اقداماتی را شروع کردیم. در همین جهت، تفاهمنامه ای با مدیریت راه و شهرسازی در چهارچوب برنامه هفتم توسعه منعقد گردید که بر مبنای آن، مطالعات بافت تاریخی دماوند و ورامین صورت می گیرد و مدیریت مالی پروژه بر عهده راه و شهرسازی خواهد بود. تدوین ضوابط نیز بر عهده میراث فرهنگی است و امیدواریم تا انتهای سال این دو پروژه به سر انجام برسند.
معاون میراث فرهنگی استان تهران ضمن اشاره به بازبینی مطالعات بافت تاریخی سنگلج و عودلاجان اظهار داشت: در محدوده بافت سنگلج، ضوابط قبلی نیازمند بازبینی بود؛ چونکه در گذشته برای بلوک های بزرگ شهری ضوابط مشخصی درنظر گرفته شده بود، بدون آنکه وضعیت ساخت وساز ها و آثار ثبت شده در هر محدوده بصورت دقیق بررسی شود. به همین دلیل، پروسه بررسی را پلاک به پلاک پیش بردیم و با بازدید های مکرر، مطالعات بافت تاریخی را انجام دادیم. این اقدامات در بافت عودلاجان و خصوصاً بخش غربی آن نیز دنبال شده است.
وی در رابطه با اقدامات انجام شده در عرصه ثبت آثار باستانی و فرهنگی اظهار داشت: سال قبل ۲۰ بنای تاریخی در سطح استان تهران به ثبت ملی رسیدند. امسال نیز با وجود شرایط موجود، بالاتر از ۲۵ پرونده ثبتی را بصورت کامل آماده کرده ایم که از این مقدار، ۱۶ اثر از استان تهران ثبت ملی شدند؛ شش اثر مربوط به ورامین و پردیس و سایر آثار مربوط به شهر تهران هستند.
ادیب زاده ضمن اشاره به برنامه های آینده برای ثبت بنا های تاریخی اظهار داشت: امسال بنا داریم عمده کلیسا های تهران را نیز در لیست آثار ملی ثبت نماییم. این بنا ها آثار ارزشمندی هستند و ثبت آنها همچون مطالباتی بوده که در عرصه میراث فرهنگی و رسانه ها طرح شده است. لیست این بنا ها را نیز منتشر خواهیم کرد.
معاون میراث فرهنگی استان تهران در ادامه ضمن اشاره به پرونده های قاچاق آثار باستانی و فرهنگی بیان کرد: در عرصه مواجهه با قاچاق آثار باستانی پرونده های مختلفی داریم. چند پرونده نیز در فرودگاه با هوشیاری پلیس کشف شده است. آخرین پرونده در شهر تهران و از طرف یکی از دستگاهها کشف شد که مربوط به محموله ای باارزش شامل ۲۰۰ قطعه از اموال فرهنگی و تاریخی بود.
در بین این آثار، آجر های لعاب دار، آثار مربوط به بوکات و کتیبه های ایلامی و همین طور آثاری از دوره های مختلف تاریخی وجود داشت.
ادیب زاده با اشاره به اینکه تهران به محلی برای تجمیع آثار باستانی قاچاق تبدیل گشته است، اظهار داشت: تهران تقریبا به باراندازی برای کشفیات قاچاق تبدیل گشته و این آثار از نقاط مختلف کشور به این شهر منتقل می گردند. در دوره جنگ نیز این مورد افزایش پیدا کرد و حفاری های غیر مجاز در تعدادی مناطق دیگر انجام می شد و آثار به تهران انتقال می یافتند. خوشبختانه بخش قابل توجهی از این اموال با همکاری دستگاه های امنیتی کشف و به مخازن امن منتقل شدند.
معاون میراث فرهنگی استان تهران در رابطه با تبلیغات قاچاق آثار باستانی در تعدادی سایت ها و فضای مجازی نیز اظهار داشت: در برخورد با سایت هایی که آثار باستانی را برای فروش تبلیغ می کنند، تخلفات را بررسی و گزارشات لازم را ارسال می نماییم. مواجهه با این موارد در حیطه وظایف پلیس فتا و دستگاه های مرتبط قرار دارد و ما اطلاعاتی مانند نشانی سایت ها، تصاویر و ویدئو ها را برای پیگیری در اختیار آنها قرار می دهیم.
ادیب زاده ضمن اشاره به دشواری های محافظت از آثار باستانی در جریان جنگ اظهار داشت: شرایط جنگی وضعیت خاصی را برای محافظت از محوطه ها و بنا های تاریخی بوجود آورده بود. فرماندهی حفاظت تهران نیز در وضعیت دشواری قرار داشت. با این وجود، در مواردی که امکانپذیر بود، برای انتقال اموال و آثار از شهرستان ها به تهران اقدام کردیم. در جریان این جابه جایی ها حتی شاهد به هدف خوردن هایی در راه بودیم. این اقدامات بخشی از تلاش هایی بود که شاید مردم از آن اطلاع نداشته باشند، اما حجم زیادی از کار و زمان صرف انتقال آثار و اطمینان از سلامت آنها شد.
معاون میراث فرهنگی استان تهران در بخش دیگری از این نشست در رابطه با شرایط بازار تاریخی تهران اظهار داشت: از دهه ۸۰ تابحال جلسات مختلفی در رابطه با بازار تهران برگزار شده تا برای مدیریت و آینده آن تصمیم گیری شود. ما با ساختاری تاریخی مواجه هستیم که بالاتر از ظرفیت خود مورد بهره برداری قرار گرفته است. یکی از اشکالات عمده بازار، وجود انبار های تجاری است. بدنبال آن هستیم که مدیریت یکپارچه ای در محدوده بازار ایجاد شود و نظارت بر آن سامان پیدا کند. بازار باید به آرامش و نظم متناسب با ظرفیت تاریخی خود برسد.
ادیب زاده ضمن اشاره به فرسودگی بنا های بازار اظهار داشت: میزان بهره برداری از بازار بسیار بالاتر از ظرفیت آنست و فرسودگی در این محدوده افزایش پیدا کرده است. تعداد زیادی از بنا ها نیز رها شده اند. مرمت، حفاظت و رفع خطر از این بنا ها از توان میراث فرهنگی خارج است و حتی در تعدادی موارد از ظرفیت شهرداری نیز فراتر می رود. در همین جهت پروژه های مشارکتی برای مرمت تیمچه ها و سرا های بازار تعریف کرده ایم. اخیراً نیز مرمت چهارسوق بزرگ را با همکاری معاونت معماری شهرداری آغاز نموده ایم که در مرحله مطالعات و برنامه ریزی فاز های مرمتی قرار دارد.
معاون میراث فرهنگی استان تهران اشاره کرد: برای انجام مرمت ها درخواست بودجه اضطراری از استانداری داشته ایم و از وزارتخانه نیز منابع ملی درخواست کرده ایم. همین طور تدوین ضوابط ویژه بازار تهران در دستور کار قرار دارد.
ادیب زاده در رابطه با ارتباط فرونشست زمین با لطمه های واردشده به بنا های تاریخی بازار تهران اظهار داشت: موضوع فرونشست در محدوده بازار متفاوت می باشد. سال قبل بازدیدی از کاخ گلستان داشتیم و بررسیهای میدانی نشان می داد که در محدوده ای از بلوک بازار با پدیده فرونشست مواجه هستیم. با این وجود، عمده لطمه هایی که در این محدوده مشاهده می شود، ناشی از بارگذاری بالاتر از حد ظرفیت است. در تعدادی سازه ها، پی ها ضعیف تر شده اند و جرز ها نیز در شرایطی قرار گرفته اند که فشار بیشتری را تحمل می کنند. این مسایل لزوماً در دوره های مختلف بصورت ظاهری قابل مشاهده نیستند و نیازمند بررسیهای کارشناسی هستند.
معاون میراث فرهنگی استان تهران در جواب پرسشی در رابطه با پروژه های مرمتی و مواجهه با فرونشست نیز اظهار داشت: مرمت چشمه علی و کارگاه های مرمتی دیگر در دستور کار قرار دارد. برای مسجد حاج رجبعلی نیز تأمین اعتبار انجام شده و فاز اول آن با تأکید بر مسایل در رابطه با فرونشست و بررسیهای فنی شروع خواهد شد.
در کنار این اقدامات، برنامه های دیگری نیز در عرصه محافظت از آثار طبیعی و تاریخی استان دنبال شده است.
ادیب زاده ضمن اشاره به افزایش تمایل برای احیای بنا های تاریخی و تبدیل آنها به فضا های فرهنگی و خدماتی اظهار داشت: خوشبختانه در یک دهه اخیر، تمایل به استفاده مجدد از بنا های تاریخی افزایش پیدا کرده است.
خیلی از افراد علاقه مند هستند این بنا ها را به فضا های فرهنگی، گالری، کافه و رستوران تبدیل کنند و ما نیز از این مورد حمایت می نماییم. این طرح ها با استقبال خوبی روبرو شده اند و تقریبا هر هفته پنج تا شش درخواست جهت استفاده از بنا های تاریخی با چنین کاربری هایی به ما ارایه می شود. هدف اینست که این بنا ها به فضا هایی در خدمت شهر و شهروندان تبدیل شوند.
معاون میراث فرهنگی استان تهران در رابطه با خانه موزه های موجود در تهران نیز بیان کرد: درحال حاضر خانه موزه های مختلفی در تهران داریم که به شخصیت های فرهنگی و علمی مانند دکتر حسابی، پروین اعتصامی، نیما یوشیج و جلال آل احمد تعلق دارند و کاربری فرهنگی و موزه ای پیدا کرده اند. بعضی از این خانه ها حتی از طرف مالکان به عنوان موقوفه فرهنگی درنظر گرفته شده اند. برخی از آنها نیز ثبت ملی شده اند و مشمول ضوابط حفاظتی هستند. برای این بنا ها ضوابط حریم نیز درنظر گرفته شده است.
وی با تاکید بر لزوم ایجاد تعادل میان محافظت از بنا ها و حقوق مالکان اظهار داشت: از تبدیل این خانه ها به فضا های فرهنگی استقبال می نماییم، اما هزینه نگهداری یک خانه تاریخی بالاست و امکان دارد مالک توان مالی لازم را نداشته باشد. به همین دلیل، ما در حد توان و امکانات خود به این بنا ها کمک می نماییم، هرچند این کمک ها پاسخگوی تمام هزینه های موردنیاز نیست و باید سرمایه گذاران نیز دراین خصوص مشارکت کنند. در این زمینه پروژه های موفقی هم داشته ایم.
معاون میراث فرهنگی استان تهران در آخر در رابطه با وضعیت فضای میان موزه فرش و موزه هنر های معاصر نیز اظهار داشت: این مجموعه در گذشته فضایی برای ارایه خدمات و فعالیتهای گالری مانند داشته است، اما در دوره ای به بازارچه موقت و محل استقرار غرفه ها تبدیل شد و الان به مسئله ای تبدیل گشته که نیازمند همراهی و همکاری قوه قضائیه، میراث فرهنگی و مجموعه موزه هاست.
وی ضمن اشاره به لطمه های بصری ایجادشده در این محدوده اظهار داشت: این مورد در برنامه های ما قرار دارد. بازدیدی از موزه هنر های معاصر انجام دادیم و الان به یک نظر مشترک رسیده ایم که این مسئله باید در برنامه های اجرائی قرار بگیرد. در این فضا به درختان نیز لطمه وارد شده و موضوع ابعاد حقوقی دارد که بطور قطع باید مورد رسیدگی قرار بگیرد.
حرف آخر اینکه تاکنون قسمتی از مرمت ها هم انجام شده و در تعدادی از این ۶۷ بنا، حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد اقدامات مرمتی پیش رفته است.
وی ضمن اشاره به تفاوت میزان خسارت در بنا های مختلف بیان کرد: به عنوان نمونه، کاخ مرمر لطمه جزئی دید، اما کارگاه مرمت مجمع تشخیص مصلحت نظام حدودا به طور کامل لطمه دید. در همین جهت، تفاهم نامه ای با مدیریت راه و شهرسازی در چهارچوب برنامه هفتم توسعه منعقد گردید که مبنی بر آن، مطالعات بافت تاریخی دماوند و ورامین صورت می گیرد و مدیریت مالی پروژه بر عهده راه و شهرسازی خواهد بود. آخرین پرونده در شهر تهران و از جانب یکی از دستگاهها کشف شد که در ارتباط با محموله ای باارزش شامل ۲۰۰ قطعه از اموال فرهنگی و تاریخی بود.
در میان این آثار، آجر های لعاب دار، آثار در ارتباط با بوکات و کتیبه های ایلامی و همینطور آثاری از دوره های مختلف تاریخی وجود داشت.
ادیب زاده با اشاره به این که تهران به محلی برای تجمیع آثار باستانی قاچاق تبدیل گشته است، گفت: تهران حدودا به باراندازی برای کشفیات قاچاق تبدیل گشته و این آثار از نقاط مختلف کشور به این شهر منتقل می گردند.
منبع: کیت هنری
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کیت هنری در مورد این مطلب