علی اکبر صالحی:
نباید همه مواضع روسیه را با عینک بدبینی ببینیم
به گزارش کیت هنری، مراسم رونمایی از کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی» نوشته مهدی سنایی، با حضور علی اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران شناسی، محمود جعفری دهقی، استاد دانشگاه تهران، و محمدکاظم سجادپور، استاد دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه برگزار شد.
به گزارش کیت هنری به نقل از خبر آنلاین، علی اکبر صالحی، رییس بنیاد ایران شناسی، در مراسم رونمایی از کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی» ضمن اشاره به اهمیت شناخت متقابل ملت ها و دولت ها اظهار داشت: جرقه منازعات و جنگ ها در طول تاریخ الزاماً از بهانه های یکسانی شروع نشده است، اما وجه مشترک خیلی از آنها، نداشتن آگاهی کافی از یکدیگر و ایجاد سوءفهم و برداشت های نادرست است.
او با تقدیر از مهدی سنایی، نویسنده کتاب، سخنان خودرا در سه محور شخصیت علمی و اخلاقی سنایی، نقش شناخت متقابل در روابط کشورها و اهمیت کتاب هایی از این دست در سیاستگذاری و تأمین منافع ملی ایران بیان کرد.
صالحی ضمن اشاره به آشنایی خود با مهدی سنایی از ابتدای دهه ۱۳۹۰، زمانی که سنایی نماینده مجلس و وی در وزارت امور خارجه مشغول فعالیت بود، اظهار نمود: از همان زمان شیفته وقار، متانت، تواضع، دانش و وطن دوستی ایشان شدم و این خصوصیت ها را به خوبی در شخصیت او مشاهده کردم.
او اضافه کرد: کمیسیون امنیت ملی مجلس و وزارت امور خارجه معمولا در موقعیتی قرار می گیرند که نمایندگان مجلس از مسئولان وزارت خانه درباره ی عملکردشان سؤال می کنند و امکان دارد میان آنها اختلاف نظرهایی وجود داشته باشد، اما در همان مقطع هم شخصیت سنایی را به عنوان سیاستمداری صاحب نظر و دیپلماتی برجسته شناختم. ایشان همینطور استاد دانشگاه تهران هستند که خود افتخار بزرگی است
رییس بنیاد ایران شناسی ضمن اشاره به تجربه های متنوع سنایی در حوزه های مختلف اظهار داشت: نمایندگی مجلس، هم اندیشی فرهنگی در آسیای مرکزی و قزاقستان و سپس روسیه، فعالیت دانشگاهی و مشاوره سیاسی رییس جمهور، تجربه هایی هستند که به گسترش حوزه دانش و تجربه او کمک کرده اند. چنین تنوعی در فعالیتها می تواند اشراف گسترده ای نسبت به مسایل سیاسی و مدیریتی ایجاد نماید و در ادامه مسیر حرفه ای فرد خیلی اثرگذار باشد.
صالحی همینطور به آثار علمی و پژوهشی سنایی اشاره نمود و اظهار داشت: ایشان تألیفات متنوعی به زبان فارسی و روسی دارند و آثاری را هم ترجمه کرده اند. سنایی حال مسئولیت یک اندیشکده را بر عهده دارد و گزارشات این مجموعه از نظر پرداختن به تحولات روز منطقه ای و جهانی و مسایل در رابطه با سیاست خارجی، برای مسئولان و بخصوص فعالین حوزه سیاسی مفید و مؤثر است.
سوءفهم؛ زمینه مشترک خیلی از منازعات تاریخی
صالحی در قسمت دیگری از سخنانش با تکیه بر لزوم شناخت متقابل ملت ها و دولت ها بیان نمود: باید پرسید چه عواملی سبب ایجاد تنش میان دولت ها می شود. من عمداً از دولت ها صحبت می کنم، نه ملت ها؛ برای اینکه ملت ها لزوماً با یکدیگر مسئله ای ندارند، اما دولت ها که به صورتی نمایندگی ملت ها را بر عهده دارند، امکان دارد به دلیلهای مختلف وارد تعارض و اختلاف شوند.
او ضمن اشاره به نمونه های تاریخی جنگ ها اضافه کرد: اگر جرقه منازعات و جنگ ها را در طول تاریخ بررسی نماییم، می بینیم که این درگیری ها الزاماً با یک بهانه مشترک شروع نشده اند. بهانه جنگ جهانی اول با جنگ جهانی دوم متفاوت بود و جنگ های دیگر هم دلیلهای خاص خودرا داشتند. حتی در بررسی جنگ های ایران با یونانیان در دوران هخامنشی یا درگیری ها با رومیان، با دلایل و عوامل متفاوتی مواجه می شویم.
رئیس بنیاد ایران شناسی تاکید کرد: با وجود تفاوت در بهانه ها و عوامل شروع جنگ ها، یک وجه مشترک میان خیلی از این منازعات وجود دارد و آن، نداشتن آگاهی کافی از یکدیگر است. سوءفهم، درک نادرست و برداشت های اشتباه می توانند زمینه ایجاد منازعات را فراهم آورند.
او اضافه کرد: اگر بپذیریم که نبود آگاهی کافی از یکدیگر به سوءفهم و استنباط های نادرست منجر می شود، می توانیم برای حل این مسئله چاره پیدا نماییم. چاره اینست که آگاهی خودرا افزایش دهیم؛ برای اینکه هرچه شناخت و دانش ما بیشتر شود، درک و استنباط دقیق تری خواهیم داشت و تصمیم های سنجیده تری می گیریم.
صالحی اضافه کرد: متاسفانه گاهی ناآگاهی با لفاظی های نادرست و تحریک آمیز و شعارهای تنش آفرین همراه می شود؛ شعارهایی که امکان دارد گویندگان و تصمیم گیرندگان را هم در قالب خود گرفتار کند. مجموعه این عوامل می تواند زمینه ورود به تنازع را فراهم آورد، تنش ها را افزایش دهد و به سردی روابط میان کشورها بینجامد؛ سردی ای که در بعضی موارد به درگیری و سر انجام جنگ منتهی می شود.
او با خودداری از ورود به مصادیق مشخص اظهار داشت: هدف من تاکید بر این نکته است که شناخت متقابل می تواند در ممانعت از ایجاد سوءفهم ها و کاهش زمینه های منازعه نقش مهمی داشته باشد.
کتاب سنایی؛ تلاشی برای شناخت نگاه روس ها به ایران و اسلام
صالحی در ادامه ضمن اشاره به عنوان کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی» اظهار نمود: عنوان کتاب نشان میدهد که مبحث آن شناخت شرق از منظر روس هاست و تمرکز ویژه ای بر ایران شناسی و اسلام شناسی دارد. روس ها برای افزایش آگاهی و دانش خود درباره ی همسایه شان، ایران، و همینطور جهان اسلام که کشورهای مختلفی را دربرمی گیرد، مطالعات گسترده ای انجام داده اند و مراکز علمی و پژوهشی مختلفی در این مورد شکل گرفته است.
او ضمن اشاره به پیشینه طولانی مطالعات شرق شناسی در روسیه اظهار داشت: این سابقه چندصدساله، انباشت قابل توجهی از دانش و تجربه درباره ی ایران و جهان اسلام بوجود آورده است. اهمیت کتاب حاضر هم در اینست که به ما امکان می دهد بدانیم روس ها چطور درباره ی ایران و جهان اسلام فکر می کنند و چه برداشتی از ما دارند.
رئیس بنیاد ایران شناسی اضافه کرد: وقتی مطالعات ایران شناسی و اسلام شناسی در روسیه و دیدگاه های محققان این کشور را بررسی می نماییم، شناخت ما از ذهنیت آنان افزایش می یابد. این شناخت می تواند از خیلی از سوءفهم ها و برداشت های نادرست پیشگیری کند.
صالحی با تکیه بر اهمیت این مسئله در شرایط کنونی اظهار داشت: وقتی شناخت ما از ذهنیت روس ها بیشتر شود، می توانیم موضع گیری سیاستمداران، تحلیل های اندیشمندان و نوشته های روزنامه نگاران این کشور را بهتر ارزیابی نماییم. لزوماً نباید همه مسایل را با عینک بدبینی ببینیم. البته این سخن به مفهوم کنار گذاشتن کامل بدبینی و احتیاط نیست؛ مسئله اینست که نباید همه چیز را از ابتدا با نگاهی منفی تفسیر نماییم.
او تاکید کرد: چنین کتاب هایی می توانند به صورت گیری نگاهی معقولانه تر و مبتنی بر شناخت نسبت به ذهنیت روس ها درباره ی ایران و اسلام کمک کنند.
شناخت روسیه و جایگاه اسلام در مطالعات این کشور
صالحی ضمن اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران و روسیه اظهار داشت: روسیه به حکم جغرافیا همسایه ایران است و روابط دیپلماتیک و رفت وآمدهای سیاسی میان دو کشور در چند قرن اخیر هم زمینه ای برای ایجاد مطالعات علمی درباره ی ایران فراهم آورده است.
او همینطور ضمن اشاره به پیوند ایران شناسی و اسلام شناسی در این کتاب اظهار نمود: مطالعه اسلام در مراکز علمی روسیه جایگاه ویژه ای دارد؛ برای اینکه روسیه خود دارای جمعیت قابل توجهی از مسلمانان است و شناخت اسلام برای محققان این کشور اهمیت دارد. البته این شناخت از منظر و چارچوب مطالعاتی خود آنان صورت می گیرد.
رئیس بنیاد ایران شناسی ضمن اشاره به پیشینه حضور اسلام در قسمتهایی از حوزه جغرافیایی روسیه و مناطق پیرامونی آن اظهار داشت: اسلام نزدیک به هزار سال است که در قسمتهایی از این حوزه جغرافیایی حضور دارد و همین پیشینه هم اهمیت مطالعه اسلام در مراکز علمی و پژوهشی روسیه را نشان میدهد.
او درباره ی کارکرد کتاب سنایی توضیح داد: این اثر مراکز علمی، اندیشکده ها و شماری از دانشمندان روسیه را معرفی می کند و می تواند داده های ارزشمندی در اختیار محققان ایرانی در حوزه های سیاسی، روابط بین الملل و حقوق قرار دهد.
صالحی اضافه کرد: این کتاب به افزایش شناخت ما از همسایه قدرتمندمان کمک می نماید، زمینه ایجاد سوءفهم ها و برداشت های نادرست را می کاهد و می تواند در تنظیم روابط با روسیه در چارچوبی روشن تر در حوزه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و تمدنی مؤثر باشد.
شناخت همسایگان؛ ضرورتی برای سیاستگذاری و تأمین منافع ملی
صالحی در قسمت دیگری از سخنان خود به چرایی برگزاری مراسم رونمایی این کتاب در بنیاد ایران شناسی پرداخت و اظهار داشت: امکان دارد این پرسش مطرح شود که چرا رونمایی چنین کتابی در بنیاد ایران شناسی برگزار می گردد. یک دلیل روشن آن است که مبحث کتاب، ایران شناسی است. افزون بر این، باآنکه وظیفه ایران شناسی، شناخت ایران و شناساندن آن است، شناخت ایران بدون شناخت کشورها و ملت هایی که به نحوی با آن در ارتباط بوده اند، شناختی کامل نخواهد بود.
او با پیشنهاد گسترش این رویکرد در بنیاد ایران شناسی اظهار نمود: سفارش من به معاونت بین الملل و معاونت علمی بنیاد اینست که تدوین و انتشار کتاب هایی مشابه درباره ی دیگر همسایگان ایران و کشورهای تاثیر گذار جهان، بخصوص کشورهای اروپائی، هم در دستور کار قرار گیرد. بعنوان مثال، مطالعه و تدوین آثاری درباره ی آلمان، فرانسه و انگلیس می تواند به شناخت بهتر این کشورها و روابط آنها با ایران کمک نماید.
رئیس بنیاد ایران شناسی در جمع بندی سخنانش تاکید کرد: وجود چنین کتاب هایی در سیاست گذاری، با درنظر گرفتن منافع ملی کشور، خیلی مؤثر و مفید خواهد بود. بار دیگر از مهدی سنایی برای تألیف این اثر قدردانی می کنم و برگزاری مراسم رونمایی آن در بنیاد ایران شناسی را مایه افتخار می دانم.
امیدوارم با تلاش همکاران و مسئولان بنیاد، در آینده هم شاهد رونمایی کتاب هایی از این دست درباره ی کشورهای مهم دیگری باشیم که در روابط با ایران جایگاه ویژه ای دارند.
مهدی سنایی: ایران شناسی یکی از مؤلفه های اصلی قدرت نرم ایران است
مهدی سنایی، نویسنده کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی»، در مراسم رونمایی از این اثر با تکیه بر اهمیت شناخت کشورهای دیگر اظهار داشت: دیگرشناسی امروز به بخشی از خودشناسی تبدیل گشته است؛ برای اینکه اگر محیط پیرامونی خودرا نشناسیم، حقیقت های مربوط به خودمان را هم به درستی درک نخواهیم کرد.
او ضمن اشاره به تجربه های خود در حوزه ایران شناسی و گسترش زبان فارسی در خارج از کشور، ایران شناسی را یکی از مؤلفه های اصلی قدرت نرم ایران دانست و بر لزوم توجه بیشتر به این ظرفیت در سیاست خارجی و سیاستگذاری های کشور تاکید کرد.
کتاب «شرق شناسی در روسیه»؛ حاصل پژوهش و تجربه چند ساله
سنایی در شروع سخنان خود با اظهار خوشحالی از حضور استادان، محققان و دوستانش در این مراسم اظهار داشت: یکی از بهترین دستیافته های این جلسه، دیدار باردیگر دوستان و استادانی است که مدتی فرصت دیدارشان فراهم نشده بود.
او همینطور از بنیاد ایران شناسی و علی اکبر صالحی، رییس این بنیاد، برای میزبانی مراسم رونمایی تقدیر نمود و اظهار داشت: این کتاب نزدیک به یک ماه است که انتشار یافته و پیشنهادهای مختلفی برای برگزاری مراسم رونمایی آن عنوان شده بود، اما با پیشنهاد بنیاد ایران شناسی تصمیم گرفتیم این برنامه در این مجموعه برگزار گردد. خبرگزاری خبرآنلاین هم در برگزاری این مراسم همراهی کرده است که از این بابت سپاسگزارم.
نویسنده کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی» در ادامه، این اثر را حاصل پژوهش و تجربه چند ساله خود در حوزه مطالعات ایران و روسیه دانست و توضیح داد: این کتاب برای من نوعی سیر در آفاق و انفس است. در سنت فکری و ادبی ما، برای شناخت می توان از دو مسیر حرکت کرد؛ سیر در انفس، یعنی شناخت درونی، و سیر در آفاق، یعنی شناخت جهان پیرامون و جوامع دیگر.
سنایی ضمن اشاره به تجربه های خود در حوزه ایران شناسی اظهار داشت: روح ایرانی و عشق به ایران با جان ایرانیان آمیخته است و این روح در هر جایگاه و موقعیتی همراه آنان می ماند.
او ضمن اشاره به تجربه های تاریخی معاصر ایران اضافه کرد: این روح ایرانی در جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه هم خودرا نشان داد و به صورت ایستادگی در مقابل تجاوز، مقاومت و انسجام بروز پیدا کرد.
از گسترش زبان فارسی در آسیای مرکزی تا مطالعات ایران شناسی در روسیه
سنایی در تشریح تجربه های خود در حوزه ایران شناسی اظهار داشت: یکی از زیباترین دوره های زندگی من، زمانی بود که در زمینه ایران شناسی و زبان فارسی در خارج از کشور فعالیت می کردم. در یکی از اولین ماموریت هایم در خارج از کشور، در فروردین ۱۳۷۳، در دانشگاه بیشکک قرقیزستان زمینه ایجاد اتاق زبان فارسی فراهم شد؛ فعالیتی که آغازگر مسیری در ادامه فعالیت هایم شد.
او اضافه کرد: بعد از آن، در دوره هم اندیشی فرهنگی در قزاقستان و مسکو و همینطور در دوران سفارتم، بخشی از فعالیت هایم به گسترش آموزش زبان فارسی و ترویج ایران شناسی اختصاص داشت. این مسیر از ترکمنستان و قرقیزستان شروع شد، در قزاقستان ادامه یافت و سپس به روسیه رسید.
سنایی ضمن اشاره به مسیر تحصیلی خود در علوم سیاسی و روابط بین الملل اظهار نمود: مسیر زندگی به شکلی رقم خورد که فعالیتها و مطالعاتم به حوزه اوراسیا اختصاص پیدا کرد. این مسیر را پذیرفتم و تلاش کردم دانش و تجربه کاری خودرا در این مورد گسترش دهم.
او تاکید کرد: این کتاب هم یک پژوهش علمی است و هم حاصل تجربه های ملموس من در بیشتر از دو دهه فعالیت در این عرصه. پژوهش و بررسی منابع برای تألیف آن نزدیک به چهار سال ادامه داشت و در این راه، منابع فراوانی بخصوص به زبان روسی و همینطور منابعی به زبان انگلیسی بررسی شدند.
سنایی همینطور به فعالیتهای مرکز مطالعات اوراسیا اشاره نمود و اظهار داشت: با وجود این که حوزه مطالعاتی این مرکز اوراسیاست، ایران شناسی هم در آن جایگاه دارد. همینطور دانشنامه ایران شناسی با همکاری دانشگاه سن پترزبورگ و دانشگاه تهران بصورت برخط درحال تدوین است و بیشتر از نیمی از آن پیشرفت کرده است. امیدواریم بنیاد ایران شناسی هم در این پروژه مشارکت و از آن حمایت کند.
سه خصوصیت کتاب «شرق شناسی در روسیه»
سنایی ضمن اشاره به خصوصیت های کتاب خود اظهار داشت: این اثر سه خصوصیت اصلی دارد. نخست، حاصل تجربه ملموس من در این عرصه و پژوهشی گسترده است که نزدیک به چهار سال ادامه داشته است. در این راه، منابع فراوانی بخصوص به زبان روسی و همینطور منابعی به زبان انگلیسی بررسی شده اند.
او دومین خصوصیت کتاب را جامعیت آن دانست و اضافه کرد: این اثر دربرگیرنده اطلاعات گسترده ای درباره ی ایران شناسی، اسلام شناسی و شرق شناسی در روسیه است؛ از کتاب هایی که طی چند قرن در این مورد تألیف شده اند تا اشخاصی که در این عرصه فعالیت نموده اند.
نویسنده کتاب «شرق شناسی در روسیه» سومین خصوصیت اثر را به روز بودن آن مطرح کرد و توضیح داد: کتاب تقریبا در سال ۱۴۰۲ به پایان رسیده بود، اما به علت مسئولیت هایی که در دولت بر عهده داشتم، تکمیل ویرایش نهائی آن به تعویق افتاد. بعد از پایان آن مسئولیت ها، کار نهائی شد و کتاب به انتشار رسید.
او ضمن اشاره به استفاده از پژوهش های پژوهشگران ایرانی و دیگر محققان اظهار داشت: کوشش کردیم مجموعه ای جامع تدوین نماییم که بتواند تصویری گسترده از سابقه و وضعیت مطالعات شرق شناسی، ایران شناسی و اسلام شناسی در روسیه ارائه کند.
دیگرشناسی امروز بخشی از خودشناسی است
سنایی در قسمت دیگری از سخنان خود ضمن اشاره به اهمیت شناخت کشورهای دیگر اظهار داشت: اگر در گذشته دیگرشناسی بخشی از تعاملات خارجی بود، امروز شناخت دیگران به بخشی از خودشناسی تبدیل گشته است؛ برای اینکه اگر محیط پیرامونی خودرا نشناسیم، حقیقت های مربوط به خودمان را هم در این محیط به درستی درک نخواهیم کرد.
او ضمن اشاره به دیدگاه های انتقادی عنوان شده درباره ی شرق شناسی اظهار داشت: در این کتاب، شرق شناسی و ایران شناسی را از منظر علمی بررسی نموده ایم و وارد بحث های نظری درباره ی این دیدگاه ها نشده ایم. ایرانیان برای ایران شناسان در سرتاسر جهان و فعالیتهای علمی آنان احترام قائل اند و به این حوزه توجه دارند.
نویسنده کتاب «شرق شناسی در روسیه» اضافه کرد: ایران شناسی و دیگرشناسی، مانند دیپلماسی، می توانند در حل وفصل مناقشات بوسیله گفت و گو، کاهش هزینه های تصمیم گیری و حل مسایل نقش داشته باشند. از ین جهت، باید با نگاهی روشن به ایران شناسی و دیگرشناسی به عنوان یک حوزه علمی توجه کرد.
ایران شناسی؛ سرمایه ای برای تقویت قدرت نرم کشور
سنایی با تکیه بر جایگاه ایران شناسی در قدرت نرم ایران اظهار داشت: برمبنای تجربه من، یکی از مؤلفه های اصلی قدرت نرم ایران، ایران شناسی است. دیپلمات ایرانی و نماینده ایران در خارج از کشور، صرف نظر از میزان تسلط به زبان یا تجربه دیپلماتیک و توانایی حرفه ای خود، سرمایه ای تاریخی و تمدنی همراه دارد که مورد احترام مردم کشورهای مختلف است.
او اضافه کرد: امکان دارد مردم برخی کشورها شناخت کمتری از تاریخ معاصر ایران داشته باشند، اما تاریخ ایران و تمدن ایرانی، زبان فارسی، حافظ، سعدی و دیگر شاعران و شخصیت های ایرانی، پشتوانه ای مهم برای نمایندگان کشور در زمینه بین المللی است.
سنایی تاکید کرد: امیدواریم در سیاست خارجی کشور بیشتر از گذشته به قدرت نرم توجه گردد و این سرمایه عظیم در سیاستگذاری ها هم مورد استفاده قرار گیرد. در این مورد هنوز فاصله بسیاری با بهره برداری شایسته از ظرفیت ایران شناسی و ادبیات فارسی برای تعامل با جهان داریم.
او اظهار امیدواری کرد که فعالیتهای بنیاد ایران شناسی بتواند به پیشرفت در زمینه شناخت ایران و بهره برداری از ظرفیتهای فرهنگی و تمدنی کشور کمک نماید.
روابط فرهنگی ایران و روسیه؛ ظرفیتی فراتر از فرازونشیب های سیاسی
سنایی در ادامه ضمن اشاره به اهمیت روابط ایران و روسیه در سیاست خارجی ایران اظهار داشت: روابط دو کشور در طول تاریخ فرازونشیب هایی داشته، اما همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده و ظرفیتهای گسترده ای برای توسعه دارد. حتی در دوره هایی که مناقشات سیاسی میان دو کشور وجود داشته، روابط فرهنگی، علمی و مردمی ادامه پیدا کرده است.
او اضافه کرد: این نکته را از آن جهت مطرح می کنم که بر نقش برجسته شرق شناسان و ایران شناسان در پیشبرد روابط دو کشور تاکید کنم. بدون تردید، شرق شناسی و ایران شناسی از حوزه های فعال در روابط ایران و روسیه بوده اند و در شناخت متقابل دو جامعه نقش داشته اند.
سنایی در انتها از محققان و همکارانی که در تدوین و ویرایش کتاب مشارکت داشته اند، تقدیر نمود و اظهار داشت: همکاران این پروژه در بررسی اسامی و ویرایش کتاب نقش برجسته ای داشتند. انتخاب و ثبت دقیق نام هایی که در منابع روسی به صورت های مختلف نوشته شده اند، کاری دشوار و نیازمند دقت و امانت داری بود.
او همینطور از انتشارات نگارستان اندیشه، بنیاد ابن سینا در مسکو و حامیان این طرح تحقیقاتی برای مشارکت در ایجاد و انتشار کتاب تشکر کرد.
محمود جعفری دهقی: ایران شناسی روسیه با شرق شناسی دیگر کشورهای غربی متفاوت است
محمود جعفری دهقی، استاد گروه فرهنگ و زبان های باستانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، در این نشست با تقدیر از بنیاد ایران شناسی اظهار داشت: تحولاتی که در دوره جدید بنیاد اتفاق افتاده، واقعا قابل تحسین و چشم گیر است. مطمئنم روح آقای دکتر حبیبی هم از این اتفاقات شادمان است. به خاطر دارم که ایشان نگران بود بنایی که ساخته، روزی به رستوران یا کاربری دیگری تبدیل گردد، اما خوشبختانه با مدیریت جدید بنیاد، تحولات قابل ملاحظه ای در حوزه ایران شناسی و شناخت جوانان، دانشجویان و علاقمندان از هویت خودشان اتفاق افتاده است.
او ضمن اشاره به برگزاری نشستی درباره ی چهارصدمین سال سفر پیترو دلاواله به ایران در خانه سفیر ایتالیا اظهار داشت: این برنامه با مدیریت بنیاد ایران شناسی و همکاری سفارت ایتالیا برگزار شد و خیلی باارزش بود. امیدوار هستم بتوانیم فیلم این برنامه را در بنیاد ایران شناسی هم باردیگر ببینیم.
جعفری دهقی ضمن اشاره به همکاری خود با انجمن ایران شناسی و مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) اضافه کرد: چند سالی است که با مؤسسه ایراس و آقای دکتر سنایی همکاری دارم و در این زمان از ایشان خیلی آموخته ام. همان گونه که آقای دکتر صالحی هم به درستی اشاره کردند، دکتر سنایی نماد یک ایران شناس فرهیخته و دانشمند است و فعالیتهای ارزشمندی در این مورد انجام داده است.
چرا ایران مورد توجه ایران شناسان قرار گرفته است؟
این استاد دانشگاه در ادامه به دلیلهای توجه ایران شناسان و شرق شناسان به ایران پرداخت و اظهار داشت: وقتی به تاریخ ایران نگاه می نماییم، با اتفاق مهمی در شیوه مواجهه این سرزمین با ملت ها و فرهنگ های دیگر مواجه می شویم. اگر کتیبه های تمدن های میان رودان، همچون سومر، اکد، بابل و آشور، را بررسی نماییم، می بینیم که بخش زیادی از آنها درباره ی حمله به سرزمین های دیگر، تصرف معابد و به اسارت گرفتن خدایان آن سرزمین هاست.
او در مقابل، به سیاست کوروش هخامنشی اشاره نمود و اضافه کرد: کوروش رویکرد متفاوتی را بیان کرد که تساهل و تسامح در رویارویی با سرزمین ها و ملت های دیگر از خصوصیت های آن بود. بخشی از این رویکرد را می توان در نقش برجسته های تخت جمشید مشاهده کرد؛ آثاری که در آنها نمایندگان سرزمین های مختلف در کنار یکدیگر حضور دارند و ارتباط میان اقوام به تصویر کشیده شده است. کتیبه های این دوره هم اطلاعات مهمی درباره ی نگرش ایرانیان به جهان و انسان در اختیار ما قرار می دهند.
جعفری دهقی اضافه کرد: در دوره های بعد هم الگویی در تاریخ ایران تکرار شده است. از حمله اسکندر مقدونی تا حمله اعراب و مغولان، ایران بارها با یورش اقوام دیگر مواجه شده است. ایرانیان در درجه نخست از سرزمین خود دفاع کرده اند و سپس کوشیده اند با بزرگان اقوام مهاجم ارتباط برقرار کنند و بر اندیشه و فرهنگ آنان تاثیر بگذارند. به این ترتیب، اقوامی که وارد ایران شدند، در موارد بسیاری تحت تاثیر فرهنگ ایرانی قرار گرفتند. همین تأثیرگذاری فرهنگی یکی از جنبه های مهم تاریخ ایران است.
او یکی دیگر از دلیلهای توجه محققان به ایران را خصوصیت های جغرافیایی این سرزمین دانست و اظهار داشت: ایران با شرایط جغرافیایی خاصی مواجه بوده است. رشته کوه البرز در شمال، زاگرس در غرب و ارتفاعات شرقی، در کنار مناطق گسترده کویری، شرایط دشواری جهت زندگی در قسمتهایی از این سرزمین بوجود آورده اند. در عین حال، ایرانیان توانسته اند این محیط را مدیریت کنند و امکانات لازم جهت زندگی را فراهم آورند.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: در سرزمینی که زندگی در مناطق کویری آن دشوار بوده، شیوه های مختلفی برای مدیریت آب و فراهم کردن امکان سکونت بوجود آمده است. مطالعه این قابلیت ها و شیوه های سازگاری با محیط طبیعی هم برای محققان اهمیت دارد.
ادبیات و اساطیر ایران؛ از دلیلهای توجه محققان خارجی
جعفری دهقی ضمن اشاره به جایگاه ادبیات ایران اظهار داشت: یکی دیگر از عوامل توجه ایران شناسان، ادبیات و تاریخ ادبی این سرزمین است. ایران شاعران، ادیبان، مورخان و دانشمندان برجسته ای داشته است. آثاری که فردوسی، حافظ و سعدی پدید آورده اند، از نمونه های مهم این میراث هستند و در شناساندن ایران به جهان نقش دارند.
او اساطیر ایران را هم مجموعه ای گسترده و اعجاب آور توصیف کرد و اضافه کرد: در اساطیر ایرانی، برای پدیده های مختلف طبیعی و جنبه های مختلف زندگی، جایگاه ویژه ای درنظر گرفته شده است. آب، زمین و چهارپایان در این جهان فکری اهمیت دارند و برای حفظ پیمان و عهد هم جایگاه مشخصی تعریف شده است. بطور مثال، مهر در باورهای ایرانی با پیمان و عهد ارتباط دارد.
جعفری دهقی تاکید کرد: مجموعه این خصوصیت های تاریخی، جغرافیایی، ادبی و اساطیری، فرهنگی غنی را شکل داده است که توجه محققان غیرایرانی را به خود جلب می کند. بنابراین، پشتیبانی از پژوهش هایی که این ظرفیت ها را معرفی می کنند، اهمیت فراوانی دارد.
پیشنهادهایی برای بسط کتاب «شرق شناسی در روسیه»
این استاد دانشگاه ضمن اشاره به کتاب مهدی سنایی اظهار داشت: کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی» می تواند الگویی برای تدوین آثار مشابه درباره ی دیگر کشورها باشد. می توان از محقق هایی که در این مورد توانایی دارند دعوت کرد تا آثار خودرا عرضه کنند و این آثار مورد بررسی قرار گیرند. چنین اقدامی گام مهمی در توسعه مطالعات ایران شناسی خواهد بود.
او یکی از نکات مهم کتاب را تفاوت سنت شرق شناسی روسیه با شرق شناسی برخی کشورهای غربی دانست و اظهار داشت: در بعضی رویکرد های شرق شناسی غربی، نگاه از موضع برتری نسبت به شرق وجود داشته است، اما شرق شناسی روسیه باتوجه به همسایگی این کشور با ایران و پیوندهای تاریخی میان دو سرزمین، خصوصیت های متفاوتی دارد.
جعفری دهقی در ادامه با تکیه بر گستردگی فعالیت ایران شناسان روس اظهار داشت: در این کتاب به شماری از محققان و فعالیتهای آنان در زمینه زبان ها و گویش های ایرانی، تاریخ، ادبیات و اساطیر ایران پرداخته شده است، اما شمار این محققان خیلی زیاد است و نمی توان همه آنها را در یک کتاب با حجم محدود معرفی نمود.
او پیشنهاد کرد در چاپ دوم کتاب، محققان و آثار بیشتری به آن افزوده شوند و توضیح داد: در حوزه تاریخ ایران، پژوهش های مختلفی درباره ی تاریخ نوین ایران، تاریخ مشروطه، تاریخ عمومی ایران و دوره های باستانی انجام شده است. بطور مثال، پژوهش های مربوط به تاریخ مادها و تاریخ شهر های ایران در دوره های اشکانی و ساسانی، ظرفیت فراوانی جهت بررسی دارند.
این استاد دانشگاه در ادامه به پژوهش های ایران شناسان روس در زمینه زبان شناسی اشاره نمود و اظهار داشت: در حوزه زبان های ایرانی هم آثار مهمی درباره ی زبان فارسی میانه، زبان سغدی، تاریخ زبان فارسی و گویش های ایرانی نوشته شده است. معرفی گسترده تر این محققان و آثارشان می تواند به تکمیل کتاب در چاپ های بعدی کمک نماید.
او اضافه کرد: این پیشنهادها به علت گستردگی مبحث مطرح می شوند. کتاب برای رعایت اختصار تدوین شده است، اما اگر قرار باشد در آینده چاپ دوم آن منتشر شود، می توان محققان دیگری را هم به آن افزود و حوزه های تخصصی بیشتری را پوشش داد.
نثر روان و ارجاع دقیق به منابع از خصوصیت های مثبت کتاب است
جعفری دهقی در ارزیابی شیوه نگارش کتاب اظهار داشت: روش پژوهشی به کاررفته در این اثر می تواند در کتاب های مشابه هم مورد استفاده قرار گیرد. منابع با دقت معرفی شده اند و خواننده می تواند جهت بررسی بیشتر مطالب به آنها مراجعه کند. نثر روان کتاب هم جذاب است و خواننده را به ادامه مطالعه ترغیب می کند.
او پیوست های پایانی کتاب را هم مفید دانست و اضافه کرد: اطلاعات مربوط به اشخاص و محلهای عنوان شده در کتاب به خواننده کمک می نماید. در عین حال، پیشنهاد می کنم ناشر در چاپ های بعدی نمایه ای جامع از اشخاص و مکان ها، همراه با شماره صفحات مربوط به آنها، به کتاب اضافه کند تا دسترسی به اطلاعات آسان تر شود.
جعفری دهقی در انتها با آرزوی موفقیت برای مهدی سنایی، از کوشش های وی در حوزه ایران شناسی تقدیر نمود و اظهار امیدواری کرد آثار بیشتری در این مورد منتشر شود.
محمدکاظم سجادپور، استاد دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه، در سخنان خود ضمن اشاره به جایگاه مهدی سنایی در حوزه ایران شناسی و روابط ایران و روسیه، او را همچون اشخاصی دانست که توانسته اند دو حوزه دانشوری و دیپلماسی را در کنار یکدیگر پیش ببرند.
او سخنانش را با تقدیر از برگزارکنندگان نشست شروع کرد و اظهار داشت: «از این که فرصت حضور در این نشست را دارم، خوشحالم و خدا را شکر می کنم که در کنار دوستان خوبم، همچون دکتر صالحی و دکتر سنایی، هستم. داشتن دوستان خوب نعمت بزرگی است و خداوند بوسیله این دوستی ها، موقعیت های زیادی برای ما فراهم می آورد.»
سجادپور ضمن اشاره به این که بخش زیادی از نکات مربوط به کتاب قبل تر از طرف سخنرانان عنوان شده است، گفت تلاش می کند در فرصت کوتاه خود، کتاب را از سه منظر بررسی کند: نخست، نویسنده و خصوصیت های علمی و دیپلماتیک او؛ دوم، بافت و محتوای اثر؛ و سوم، جهت گیری و اهمیت آن از منظر منافع ایران.
او با تکیه بر این که ایران برای خیلی از ایرانیان صرفا یک کشور یا سرزمین نیست، اظهار نمود: «ایران برای ما تمام وجودمان است و نوعی نگاه اعتقادی به آن داریم. در کنار زبان فارسی که یکی از پایه های هویت ایرانی است، تشیع هم یکی دیگر از پایه های این هویت به شمار می رود؛ البته این مورد در کنار احترام به همه ادیان و مذاهبی قرار دارد که در ایجاد این سرزمین نقش داشته اند.»
این استاد روابط بین الملل ضمن اشاره به اهمیت فعالیتهای بنیاد ایران شناسی اظهار داشت: «از این که دکتر صالحی و دوستانشان در رأس این بنیاد قرار دارند و به شناخت علمی ایران کمک می کنند، خوشحالم. کتاب دکتر سنایی هم در همین مسیر قرار می گیرد.»
دانشور و دیپلمات؛ ترکیبی کمیاب و اثرگذار
سجادپور در اولین بخش از تحلیل خود درباره ی نویسنده کتاب، به ترکیب دانشوری و دیپلماسی پرداخت و توضیح داد که در جهان امروز، افراد در حوزه های گوناگونی همچون تجارت، اقتصاد، سیاست و دیپلماسی فعالیت می نمایند، اما ترکیب دانشوری و دیپلماسی خصوصیت کم یابی است که می تواند میان دو حوزه مرتبط، پیوندی مؤثر برقرار کند.
او اظهار داشت: «در زبان انگلیسی برای این افراد از تعبیر دانشور ـ دیپلمات استفاده می شود. این ها اشخاصی هستند که هم دانشورند و هم دیپلمات؛ موجوداتی کمیاب، اما اثرگذار. علت اهمیت آنها اینست که ظرفیت پیوند دادن دو دنیا را دارند که از نظر ماهیت به یکدیگر مرتبط اند، اما هرکدام جزئیات و خصوصیت های خاص خودرا دارند.»
به گفته سجادپور، مهدی سنایی در حوزه علوم سیاسی، با محوریت مطالعات روسیه، یک دانشور است. ایران هم استادان برجسته علوم سیاسی و دیپلمات های ارزشمندی دارد که در دوره های مختلف برای کشور تلاش نموده اند، اما تعداد آنهایی که این دو تجربه را همزمان در اختیار داشته باشند، محدود است.
او در توضیح تفاوت الزامات این دو حوزه اظهار داشت: «برای دانشور بودن نمی توان مطالعه نکرد، ننوشت، بحث نکرد، کتاب نداشت یا در کلاس درس حاضر نشد. از طرف دیگر، دیپلمات هم نمی تواند بدون درک منافع کشور، موقعیت و امنیت آن و چگونگی تأمین و پیگیری منافع ملی فعالیت کند.»
سجادپور ضمن اشاره به این که دیپلماسی علاوه بر دانش، به خصوصیت های شخصیتی، رفتاری و اخلاقی هم نیاز دارد، بر اهمیت سنجیدگی در گفتار و رفتار دیپلماتیک تاکید کرد. او توضیح داد که دیپلمات باید از نگرشی عمیق برخوردار باشد تا بتواند پیامد تصمیم ها و سخنان خودرا برای منافع کشور بسنجد.
او اضافه کرد: «کسی که در حوزه دیپلماسی فعالیت می کند، باید بداند حرفی که می زند یا تصمیمی که می گیرد، در نهایت چه نسبتی با منافع کشورش دارد؛ نه فقط منافع امروز، بلکه منافع آینده کشور. به همین دلیل، دیپلمات باید بخصوص در موقعیت های رسمی، گزیده و سنجیده صحبت کند.»
سجادپور ضمن اشاره به تجربه همکاری خود با سنایی در دوره مسئولیتش در مرکز مطالعات وزارت امور خارجه اظهار داشت که در آن دوره، دو کنفرانس علمی درباره ی روابط ایران و روسیه، یکی در تهران و دیگری در مسکو، برگزار شده بود. او روابط دو کشور را رابطه ای طولانی و برخوردار از فراز و نشیب توصیف کرد و گفت این تاریخ طولانی، از منظر علمی و دیپلماتیک اهمیت زیادی دارد.
او ضمن اشاره به این که در طول این تاریخ، نظام های سیاسی مختلفی در ایران و روسیه بر سر کار آمده اند، تاکید کرد که ترکیب دانشوری و دیپلماسی در بین چهره های فعال در این روابط، چندان رایج نبوده است. به عقیده او، سنایی همچون اشخاصی است که توانسته این دو تجربه را در کنار یکدیگر به کار بگیرد و ایران به چهره های بیشتری با چنین خصوصیت هایی نیاز دارد.
سجادپور در کنار توانایی علمی و دیپلماتیک، بر اهمیت خصوصیت های اخلاقی نویسنده هم تاکید کرد و اظهار داشت: «آنچه در این مورد برای من اهمیت دارد، انصاف در تحلیل و انصاف در ارایه تصویری از حقیقت است.»
بافتی معرفتی، تاریخی و تحلیلی
این استاد روابط بین الملل در قسمت دوم سخنان خود، به محتوای کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی» پرداخت و بافت اثر را از سه منظر معرفتی، تاریخی و تحلیلی بررسی کرد.
او بافت معرفتی کتاب را یکی از خصوصیت های آن دانست و گفت اثر تقریبا چیزی را از قلم نینداخته و افقی روشن برای شناخت مطالعات ایران شناسی، شرق شناسی و اسلام شناسی در روسیه فراهم می آورد. بگفته او، کتاب به خواننده کمک می نماید تصویری گسترده تر از این حوزه مطالعاتی به دست آورد.
سجادپور دومین خصوصیت کتاب را نگاه تاریخی آن دانست و توضیح داد که نویسنده، سیر تحول شرق شناسی و ایران شناسی در روسیه را در دوره های مختلف، از دوران تزاری تا دوره شوروی و تحولات بعد از آن، دنبال کرده است. او نظم در تقسیم بندی دوره ها و دقت در ذکر سال ها، نقاط عطف و رویدادهای تاریخی را از خصوصیت های این بخش برشمرد.
او سومین خصوصیت اثر را رویکرد تحلیلی آن مطرح کرد و گفت کتاب صرفا به ذکر رویدادها و تحولات تاریخی بسنده نمی کند، بلکه به بررسی دلیلهای ایجاد این تحولات هم می پردازد. سجادپور افزود که از سالیان دانشجویی، مسایل مربوط به ایران شناسی در روسیه و اتحاد شوروی را دنبال کرده و به این علت، نگاه تحلیلی کتاب برای او سودمند بوده است.
او همینطور به حضور خود در مراسمی در رابطه با سالگرد تأسیس یکی از موسسات مطالعات شرق شناسی اشاره نمود و گفت چنین رویدادهایی از منظر تاریخی و تحلیلی قابل توجه اند؛ برای اینکه تغییرات این حوزه و نقش عوامل مختلف در تداوم آنرا آشکار می کنند.
ایران شناسی و مفهوم منافع ملی
سجادپور در قسمت سوم سخنان خود، جهت گیری کتاب را با مفهوم منافع ایران مرتبط دانست و گفت این اثر را می توان از منظر توجه به یکی از ابعاد مهم منافع ملی، یعنی چگونگی مطالعه و بازنمایی ایران، بررسی کرد.
او با تکیه بر این که بقای ایران از منافع اساسی و مشترک ایرانیان است، گفت ارتباط ایران با جهان هم اهمیت دارد و نشست ها، بنیادها و آثاری مانند کتاب سنایی می توانند در راه تقویت این ارتباط و شناخت متقابل نقش داشته باشند.
او با این حال توضیح داد که تشخیص برخی ابعاد منافع ملی، بر خلاف اصول بنیادین آن، همیشه ساده نیست و در مسایل پیچیده روابط بین الملل، نیازمند دانش و تخصص است. بگفته سجادپور، یکی از مفاهیم مهم در این حوزه، «منفعت مطالعاتی» است؛ یعنی این که یک کشور چطور مطالعه و معرفی می شود و چه تصویری از آن در آثار علمی شکل می گیرد.
او اظهار داشت: «چگونگی مطالعه ایران، خود بخشی از منافع ملی ماست. نوشته هایی وجود دارند که ایران را به گونه ای مطالعه می کنند که نتیجه آن می تواند آثار مخربی برای این سرزمین داشته باشد. بعنوان مثال، برخی نوشته ها با مبحث تجزیه ایران منتشر می شوند و در ظاهر هم از مطالعات تاریخی یا ایران شناسی بهره می گیرند؛ اما شیوه مطالعه و تصویری که از ایران ارایه می شود، اهمیت زیادی دارد.»
سجادپور با تکیه بر لزوم توجه به ایران شناسی به عنوان موضوعی ملی، گفت باید شناخت دقیقی از محققان، مراکز مطالعاتی و حوزه های تخصصی فعال در این مورد وجود داشته باشد. در کنار این شناخت، لازم است با محققان تعامل کرد و به آنها برای دستیافتن به تصویری دقیق تر از ایران کمک رساند.
او توضیح داد که آثار علمی، همچون کتاب ها، در ایجاد فهم عمومی و برداشت نخبگان از یک کشور تأثیرگذارند. اگر اثری تصویری نادرست از ایران ارایه کند، امکان دارد به صورت گیری فهم نادرست از این کشور بینجامد. از همین رو، شناسایی جریان های مختلف ایران شناسی و شناخت شیوه فعالیت آنها اهمیت دارد؛ موضوعی که بگفته او، کار مهدی سنایی هم در همین مسیر قرار می گیرد.
سجادپور برای توضیح گستردگی این حوزه، ایران شناسی را به منظومه ای تشبیه کرد که ایران در مرکز آن قرار دارد و جریان ها و حوزه های مختلف پیرامون آن شکل گرفته اند. بگفته او، همان گونه که ایران شناسی روسی، آمریکایی و عربی وجود دارد، از نظر موضوعی هم حوزه هایی مانند شعر و ادبیات، اندیشه و تاریخ ایران را می توان از یکدیگر تفکیک کرد. همینطور گروهی از محققان بر ایران باستان تمرکز دارند، گروهی دوره های میانی را مطالعه می کنند و گروهی دیگر به ایران معاصر می پردازند.
او تاکید کرد که هرکدام از این جریان ها، با وجود تفاوت در رویکرد و موضوع، بر شناختی که از ایران شکل می گیرد و درنتیجه بر منافع کشور اثر می گذارند. سجادپور مطالعات ایران شناسی در روسیه را حوزه ای گسترده، پیچیده و چندلایه توصیف کرد که در طول تاریخ فراز و نشیب های بسیاری داشته است.
از تصویر دوران جنگ سرد تا شناخت متقابل
سجادپور در ادامه، ضمن اشاره به سخنان پیشین درباره ی لزوم پرهیز از بدبینی نسبت به ایران شناسان روس، خاطره ای از دوران تحصیل خود در مقطع دکتری در واشنگتن نقل کرد. وی خاطرنشان کرد در سالیان پایانی اتحاد شوروی، در کنفرانسی درباره ی اسلام در اتحاد شوروی و ایالات متحده شرکت کرده بود؛ رویدادی که مهلتی برای مواجهه مستقیم با شماری از شهروندان شوروی فراهم نمود.
او توضیح داد که فضای تبلیغاتی دوران جنگ سرد، تصویر خاصی از مردم شوروی در ذهن خیلی از افراد بوجود آورده بود. سجادپور ضمن اشاره به خاطره ای که یکی از دوستانش درباره ی واکنش یک کودک آمریکایی به قطع برق در سینما تعریف کرده بود، گفت فضای تبلیغاتی آن دوران به شکلی بود که حتی اتفاقی عادی مانند قطع برق هم می توانست به روس ها نسبت داده شود.
به گفته او، حضور در آن کنفرانس و دیدار با افراد اهل شوروی، تجربه ای متفاوت از تصویرهای قالبی رایج در آن دوران بود. سجادپور گفت این تجربه به او نشان داد که نباید افراد را صرفا برمبنای برداشت های کلی و تبلیغات سیاسی قضاوت کرد.
او همینطور به تجربه همکاریهای بعدی خود با روسیه اشاره نمود و گفت بعد از فروپاشی اتحاد شوروی، در قالب همکاریهای علمی و دیپلماتیک، فرصت هایی برای رفت وآمد و تعامل با طرف روسی برقرار شد. سجادپور ضمن اشاره به تجربه برگزاری میزگردهای مشترک ایران و روسیه در دوره همکاری با علی اکبر صالحی، گفت این گفت وگوها به صورت گیری روابطی پایدارتر و نهادمندتر کمک کرد.
او در انتها با تکیه بر اهمیت شناخت متقابل اظهار داشت: «نمی شود ایران را مطالعه کرد و هیچ تمایلی به ایران و ایرانیان نیافت. مسئله اینست که ما چطور این علاقه را هدایت نماییم و چطور ترس های واهی را مدیریت نماییم.»
سجادپور در جمع بندی سخنان خود، کتاب سنایی را اثری با نگاهی تاریخی و تحلیلی توصیف کرد که با روشن کردن ابعاد مطالعات ایران شناسی در روسیه، به یکی از موضوعات مهم در رابطه با منافع ایران، یعنی چگونگی مطالعه و شناخت این کشور، می پردازد. وی در پایان از برگزارکنندگان نشست و نویسنده کتاب تقدیر نمود.
در پایان این مراسم، تفاهمنامه همکاری میان بنیاد ایران شناسی و مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) به امضا رسید و از کتاب «شرق شناسی در روسیه: ایران شناسی و اسلام شناسی» نوشته مهدی سنایی پرده برداری شد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کیت هنری در مورد این مطلب