کتابی که مدعی است فروپاشی دولت ها را می توان با مدلهای ریاضی پیش بینی نمود
به گزارش کیت هنری، پیتر تورچین، پژوهشگر آمریکایی و بنیان گذار نظریه «کلایوداینامیکز»، در کتاب «آخرالزمان ها: نخبگان و ضدنخبگان و مسیر گسست سیاسی» با استفاده از مدلهای ریاضی، داده های تاریخی و شبیه سازی های کامپیوتری، تلاش می کند نشان دهد بحران ها و فروپاشی های سیاسی برعکس تصور، الگوهای قابل شناسایی و حتی تا حدی قابل پیشبینی دارند.
به گزارش کیت هنری به نقل از خبر آنلاین، پیتر تورچین بوم شناس آمریکایی است که در روسیه متولد شد و در جوانی به آمریکا مهاجرت کرد. او ابتدا با مدل سازی کامپیوتری در قالب علوم پیچیده، چرخه های رونق و رکود در طبیعت و جمعیت گونه های غیرانسانی را بررسی می کرد. تورچین از اواخر دههی ۱۹۹۰ به فکر افتاد که شاید همان مدلها و روش ها را بشود جهت بررسی و پیشبینی فرازوفرودهای جوامع انسانی هم استفاده نمود. از آن پس او و همکارانش در قالب نگرش تازهی کلایوداینامیکز (علم پویایی های تاریخ) به مدت ربع قرن برای ساختن و تکمیل مدلهای پیچیدهی کامپیوتری وقت صرف کرده اند و الان مدلهای آنها به حدی رسیده که فصل جدیدی را رقم زده و با معناداری بسیار مطلوب، از محک پیشبینی های قریب به واقع سربلند بیرون آمده اند.
تمرکز اصلی تورچین بر چرخه های پیوستگی و گسیختگیِ سیاسی ـ به عبارتی بحران ها و آشوب های سیاسی و اجتماعی ـ بوده است. او از میان مهم ترین عوامل گسست سیاسی، دو تا را که تأثیرگذارتر از بقیه بوده اند، برمی گزیند و بحث کانونی خود در کتاب را بر شرح اثرگذاری آنها متمرکز می کند: ۱. تولید افراطی نخبه (و درنتیجه رقابت و نزاع ویرانگر بین آنها برای تصاحب منابع محدود)؛ ۲. مفلوک سازی عموم (که بر امکان خیزش توده ها می افزاید).
تورچین بحث را با تعریف و توضیح مفهوم نخبه می آغازد و از جوامع مختلف (ایالات متحده، چین و... ) در دوره های مختلف، مصادیقی از برکشیدن افراد به جرگهی نخبگان برمی شمارد. او سپس چرخه های بی ثباتی و زوال دولت در مقاطع مختلف تاریخی را در چند کشور بررسی می کند (فرانسه در قرون وسطای متأخر، انگلستان در قرون وسطی، بهار عربی به مثابهی مصداقی از اشاعهی بحران به جوامع دیگر، و قحطی بزرگ در اروپای غربی در قرن چهاردهم).
تورچین در بررسی مفلوک سازی عموم به ذکر شاخص هایی مانند میزان تحصیلات در طبقات کهتر، درآمد سرانه، طول قد نسل های مختلف، امیدبه زندگی، مرگ های ناامیدی، و بهروزی اجتماعی و روان شناختی اشاره می کند. او سپس باردیگر به سراغ اصلی ترین مجرای تولید نخبه در بیشتر کشورها می رود که همان «تولید مدرک» و «تولید فارغ التحصیلان دانشگاهی» (شیفتگان نخبگی) است. وی در بررسی شکاف بین نخبگان حاکم به نمونه هایی از مصر، ایالات متحده و چین متوسل می شود، فرق بین نظریهی علمی و نظریهی توطئه را شرح می دهد، و زوال مردم سالاری در ایالات متحده را بررسی می کند.
تورچین در سومین بخش از کتاب، «بحران و نتایج بحران» را تعریف می کند و شرح می دهد. او دربارهی انواع مرگ حکومت ها، از روم باستان تا کوبا، افغانستان، شوروی، اکراین و بلاروس حرف می زند (جالب آنکه طبق پیشبینی های مدلهای او و همکارانش، میانگین فاصلهی بین بحران و آشوبِ زوال دولت ها، پنجاه سال است که ما را دربارهی اوضاع ایران به فکر و نگرانی می اندازد).
تورچین که همهی نتایج کتاب را برپایه پیشبینی های کلایوداینامیکز و بانک داده های CrisisDB عرضه کرده است، در پیوست های کتابش سابقهی برگزاری و تکامل آن پایگاه داده ها و مدلهای کلایوداینامیکز را به اختصار شرح می دهد. او کمی به ریاضیاتِ جنگ و نقش اعداد در پیشبینی جنگ ها وارد می شود، و شرح می دهد که با این پایگاه داده های بسیار بزرگ و شاخص سازی عددی برای متغیرهای مختلف، چطور تاریخ و پیشبینی تاریخی در کار او و همکارانش به «تاریخ علمی» نزدیک شده است.
کتاب «آخرالزمان ها: نخبگان و ضدنخبگان و مسیر گسست سیاسی» در سال ۲۰۲۳ انتشار یافته و انتشارات آموخته اولین چاپ آنرا در سال ۱۴۰۳ به فارسی منتشر نموده است.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کیت هنری در مورد این مطلب